Okullarda yeni dönem başlıyor: Milyonlarca öğrenciye ruh sağlığı ve davranış riski taraması yapılacak

Türkiye’de okul güvenliğini güçlendirmek ve çocuklarda ruhsal ile davranışsal riskleri erken dönemde tespit etmek amacıyla kapsamlı bir uygulama hayata geçiriliyor. Sağlık Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı’nın ortak çalışmasıyla uygulanacak yeni sistem kapsamında, belirli sınıf seviyelerindeki tüm öğrencilere kısa anketler uygulanacak. Anket sonuçlarına göre risk taşıyan öğrenciler, rehberlik hizmetlerinden çocuk ve ergen psikiyatrisine kadar uzanan çok aşamalı bir destek mekanizmasına yönlendirilecek.

TBMM’de çalışmalarını sürdüren, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta okullarda yaşanan şiddet olayları ile çocukların dijital ortamlarda maruz kaldığı riskleri araştıran Meclis Araştırma Komisyonu’nda konuşan Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürü Erdoğan Öz, uygulamanın ayrıntılarını paylaştı.

Hangi sınıflar taranacak?

Yeni uygulama kapsamında 4, 7, 9 ve 11. sınıf öğrencileri davranışsal risk taramasına alınacak. Tarama yalnızca öğrencilerle sınırlı kalmayacak; aynı zamanda veli ve öğretmenler de değerlendirme sürecine dahil edilecek. Böylece öğrencilerin okul ve aile ortamındaki durumları birlikte analiz edilecek.

Tanı konulmayacak, risk belirlenecek

Sağlık Bakanlığı, uygulamanın en çok merak edilen yönlerinden biri olan “etiketlenme” konusuna da açıklık getirdi.

Erdoğan Öz, uygulanacak kısa anketlerle öğrencilere herhangi bir psikiyatrik tanı konulmayacağını belirterek, sistemin yalnızca olası riskleri erken fark etmeyi amaçladığını söyledi. Bakanlık, damgalanma riskini ortadan kaldıracak bir model üzerinde çalışıldığını vurguladı.

Anketlerde hangi konular sorgulanacak?

Tarama kapsamında öğrencilerin;

Genel ruh sağlığı,
Öfke kontrolü,
Dürtüsel davranışlar,
Madde ve davranışsal bağımlılık,
Akran zorbalığı,
Zorbalığa maruz kalma,
Başkalarına zorbalık yapma,
Kendine zarar verme riski,
Sözel, fiziksel ve davranışsal istismar belirtileri gibi birçok başlık değerlendirilecek.

Risk durumuna göre üç aşamalı sistem uygulanacak

Tarama sonuçları doğrultusunda öğrenciler üç farklı risk grubuna ayrılacak.

Düşük risk taşıyan öğrenciler için okul rehber öğretmenleri devreye girecek ve okul temelli destek programları uygulanacak.

Orta risk grubunda yer alan öğrenciler ise Sağlıklı Hayat Merkezlerine veya aile hekimlerine yönlendirilecek. Aynı zamanda Milli Eğitim Bakanlığı’nın hazırladığı müdahale programları uygulanacak ve öğrenciler yeniden değerlendirilecek.

Yüksek risk tespit edilen öğrenciler ise doğrudan çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanlarına sevk edilecek. Sağlık Bakanlığı, bu öğrencilerin randevularını kendisinin oluşturacağını, ailelerin 24 saat içinde bilgilendirileceğini ve gerekli görülmesi halinde Çocuk Koruma Kanunu kapsamındaki sürecin de işletileceğini açıkladı.

Uygulama dijital ortamda yürütülecek

Sağlık Bakanlığı, tarama sisteminin dijital altyapı üzerinden yürütülmesi için Milli Eğitim Bakanlığı ile teknik çalışmaların sürdüğünü bildirdi.

Öğrenciler, veliler ve öğretmenler anketleri dijital ortamda dolduracak. Elde edilen veriler değerlendirilerek risk durumuna göre ilgili kurumlar hızlı şekilde harekete geçirilecek.

Amaç sorunları büyümeden tespit etmek

Komisyon toplantısında yapılan değerlendirmelerde, çocuklarda görülen şiddet eğilimi, akran zorbalığı, bağımlılık ve ruh sağlığı sorunlarının okul çağında erken tespit edilmesinin büyük önem taşıdığı vurgulandı. Yetkililer, uygulamanın cezalandırmaya değil, erken müdahale ve koruyucu sağlık hizmetlerine dayandığını ifade etti.

Yeni sistemin, okul güvenliğini artırmanın yanı sıra çocukların ruh sağlığını korumaya yönelik en kapsamlı okul temelli tarama programlarından biri olması hedefleniyor.