Yapay zeka mimarın yerini alacak mı?

Yapay zekânın tasarım, görselleştirme, araştırma ve dokümantasyon gibi alanlarda kullanımının yaygınlaşması, mimarlık mesleğinin geleceğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor. Hatırlı Mimarlık’ın kurucu ortağı ve mimar Yeşim Hatırlı, yapay zekânın kısa vadede mimarın yerini almasını beklemediğini, ancak mesleğin çalışma biçimini önemli ölçüde değiştirebileceğini belirtiyor.

Yapay zekâ, mimarlık ofislerinde çok sayıda tasarım alternatifinin kısa sürede oluşturulması, verilerin analiz edilmesi, görselleştirme, araştırma ve dokümantasyon gibi süreçlerde kullanılmaya başlandı. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bu alanların daha da genişlemesi beklenirken, mimarın mesleki rolünün nasıl değişeceği tartışılıyor.

Tasarım sürecinde dönüşüm

Mimarlığın yalnızca biçim üretmekten ibaret olmadığını belirten Yeşim Hatırlı, tasarım sürecinde bağlamın okunması, kullanıcı ihtiyaçlarının değerlendirilmesi, teknik ve ekonomik koşulların birlikte ele alınması ve farklı gereklilikler arasında karar verilmesi gibi unsurların önemini vurguluyor.

Hatırlı, yapay zekânın öncelikle mimarı ortadan kaldırmak yerine mimarın çalışma biçimini değiştireceğini ifade ediyor: “Kısa vadede yapay zekânın mimarın yerini alacağını düşünmüyorum. Ancak yapay zekâyı doğru kullanan mimarların ve onu çalışma biçiminin bir parçası haline getiren mimarlık ofislerinin öne çıkacağı açık. Asıl belirsizlik daha uzun vadede başlıyor”

Mimarın çalışma biçimi değişebilir

Yapay zekânın araştırma, alternatif üretimi, görselleştirme ve dokümantasyon gibi zaman alan işlerde daha fazla kullanılması, mimarların çalışma süreçlerini de değiştirebilir. Bu durumun, mimarların tasarım kararlarına, problem çözmeye ve kullanıcı ihtiyaçlarının değerlendirilmesine daha fazla zaman ayırmasına olanak sağlayabileceği belirtiliyor.

Teknolojik dönüşümün mimarlık ofisleri arasındaki çalışma biçimi ve üretim kapasitesi açısından da farklılık yaratabileceği ifade ediliyor. Yapay zekâ araçlarını süreçlerine entegre eden ofislerle geleneksel yöntemleri ağırlıklı olarak kullanan ofisler arasında üretim hızı bakımından fark oluşabileceği değerlendiriliyor.

Genç mimarların yetişme süreci de etkilenebilir

Yapay zekânın mimarlıkta daha fazla kullanılması, genç mimarların mesleği öğrenme süreçlerini de değiştirebilir. Çizim, modelleme, araştırma ve dokümantasyon gibi alanlarda kullanılan geleneksel yöntemlerin bir bölümünün yapay zekâ araçlarıyla desteklenmesi, ofislerdeki görev dağılımını yeniden şekillendirebilir.

Bu süreçte doğru soruyu oluşturabilme, farklı seçenekleri değerlendirebilme, bağlamı yorumlayabilme ve yapay zekânın ürettiği bilgiyi doğrulayabilme gibi becerilerin önem kazanması bekleniyor.

Bunun yanında yapay zekâ tarafından üretilen tasarımların fikri mülkiyeti, kullanılan verilerin güvenilirliği, mahremiyet ve mesleki sorumluluk gibi konular da mimarlık alanında tartışılan başlıklar arasında yer alıyor.

“Mimarın rolünün nerede başlayıp biteceğini söylemek mümkün değil”

Yapay zekânın gelişim hızına dikkat çeken Yeşim Hatırlı, uzun vadede mimarın mesleki rolünün nasıl şekilleneceğinin bugün kesin olarak öngörülemeyeceğini belirtiyor.

Hatırlı, “Bugün yapay zekâyı güçlü bir araç olarak görüyoruz. Ama teknolojinin gelişme hızı düşünüldüğünde, on ya da yirmi yıl sonra mimarın rolünün nerede başlayıp nerede biteceğini kesin olarak söylemek mümkün değil” ifadelerini kullanıyor.

Hatırlı’ya göre bu süreçte mimarlık alanında teknolojik gelişmeleri takip etmek ve yeni çalışma biçimlerine uyum sağlamak önem taşıyor. Yapay zekânın mimarlık mesleğini nasıl dönüştüreceği ise teknolojinin gelişimi ve mesleki uygulamaların bu araçlarla nasıl bütünleşeceğine bağlı olarak şekillenecek.