Kentlerin iklim direnci peyzaj tasarımıyla başlıyor

Peyzaj Mimarları Odası, COP31 kapsamında 11 etkinlikle iklim gündeminde yer aldı. Türkiye Pavyonu’nda iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik ve arazi politikaları ele alınırken, IFLA kentlerin iklim krizine karşı daha dirençli hâle gelmesi için altı maddelik eylem çağrısı yaptı.

İklim değişikliğiyle mücadele yalnızca enerji politikaları ve emisyon azaltımıyla sınırlı değil. Kentlerin nasıl planlandığı, doğal alanların ne ölçüde korunduğu, yağmur suyunun nasıl yönetildiği ve kamusal alanların nasıl tasarlandığı da iklim krizine karşı verilen mücadelenin önemli bir parçasını oluşturuyor. Antalya’da düzenlenen COP31’de bu konuya dikkat çeken TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, peyzaj mimarlığının kentlerin iklim politikalarındaki rolünü uluslararası platforma taşıdı.

Oda, COP31’in Mavi ve Yeşil Bölge programlarında toplam 11 etkinlikle yer aldı. Türkiye Pavyonu’nda gerçekleştirilen oturumlarda iklim değişikliğiyle mücadele, biyolojik çeşitliliğin korunması ve arazi politikalarının birlikte ele alınması gerektiği vurgulanırken, yerel yönetimlerin iklim uyum çalışmalarındaki sorumlulukları da gündeme geldi.

Peyzaj iklim politikasının merkezinde olmalı 

COP31’in Mavi Bölgesi’nde 17 Kasım’da Türkiye Pavyonu’nda düzenlenen “Eksik Bağlantı Olarak Peyzaj – Rio Sözleşmelerini Tasarım Yoluyla Birleştirmek” başlıklı oturum, yoğun katılımla gerçekleşti. Uluslararası Peyzaj Mimarları Federasyonu (IFLA) koordinasyonunda, TMMOB Peyzaj Mimarları Odası ve Amerikan Peyzaj Mimarları Derneği (ASLA) iş birliğiyle düzenlenen toplantıda, iklim, biyolojik çeşitlilik ve arazi politikaları arasındaki ilişki peyzaj tasarımı üzerinden değerlendirildi.

Odanın Mavi Bölge’de yer aldığı diğer etkinliklerde ise sulak alanların korunması, kültürel mirasın iklim değişikliğine karşı dirençliliği ve kentlerin Avrupa Konseyi Peyzaj Sözleşmesi çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi ele alındı. 19 Kasım’daki oturumda da peyzaj mimarlığının afet riski yüksek bölgelerde riskleri azaltma ve yerleşimleri daha dirençli hâle getirme potansiyeli üzerinde duruldu.

IFLA ve ASLA’nın COP31 pozisyon belgesi, peyzajın iklim değişikliğine uyum politikalarının merkezinde yer alması gerektiğine dikkat çekiyor. Belgede, peyzaj planlama, tasarım ve yönetiminin ulusal iklim taahhütlerine, uyum planlarına ve kentlerin iklim eylem planlarına dâhil edilmesi çağrısı yapılıyor.

IFLA Başkanı Carey Duncan da iklim değişikliğine uyumun yalnızca uluslararası müzakere masalarında değil, doğrudan kentlerde alınan tasarım kararlarıyla şekillendiğini belirtti. Duncan, “İklim değişikliğine uyum yalnızca müzakere salonlarında belirlenmez. Sokaklarda, nehirlerde, toprakta ve mahallelerde alınan her tasarım kararıyla şekillenir” dedi.

COP30’da uyum finansmanının üç katına çıkarılması yönündeki çağrıyı hatırlatan Duncan, oluşturulacak kaynakların iklim risklerine daha fazla maruz kalan topluluklara gölge sağlayan, yağmur suyunu tutan ve yaşam alanlarını güvenli hâle getiren peyzaj yatırımlarına yönlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

“Bir kentin iklim eylem planı nasıl büyüyeceğiyle birlikte düşünülmeli”

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası Genel Başkanı Özay Yerlikaya da iklim değişikliğiyle mücadelenin kentlerin planlama ve imar kararlarından bağımsız düşünülemeyeceğine dikkat çekti.

Kentlerin geleceğinin bugünden alınan kararlarla şekillendiğini belirten Yerlikaya, peyzaj mimarlarının planlama süreçlerine en başından itibaren dâhil edilmesinin önemini şu sözlerle anlattı: “Bir kentin iklim eylem planı, o kentin nerede ve nasıl büyüyeceğine ilişkin kararlarla birlikte ele alınmalı. Bugün bir imar planında hangi alanı yapılaşmaya açtığımız, hangi doğal alanı koruduğumuz ya da bir mahallede kamusal alanları nasıl tasarladığımız, yıllar sonra karşılaşacağımız riskleri etkiliyor. Peyzaj mimarlığı bu kararların başından itibaren sürece dâhil olduğunda, kentin doğal sistemlerini koruyacak ve insanların günlük yaşamını iyileştirecek çözümler geliştirebiliyoruz.”

Belediyelerin iklim yatırımları da gündemdeydi

COP31’in Yeşil Bölge programında da yer alan Peyzaj Mimarları Odası, yerel yönetimlerin iklim politikalarındaki rolüne ilişkin tartışmalara katkı sundu.

Türkiye Belediyeler Birliği’nin (TBB) 17 Kasım’da düzenlediği “Sıfır Atık ve Belediyeler – Yerel Uygulamalar ve Kapsayıcı Yönetişim” başlıklı oturuma katılan Özay Yerlikaya, belediyelerin sıfır atık uygulamalarını ve yerel paydaşların bu süreçlere katılımını değerlendirdi.

Odanın Yeşil Bölge’deki diğer etkinliklerinde ise iklim uyum projelerinin uluslararası iş birlikleriyle desteklenmesi, belediyelerin akademi ve meslek odalarıyla çevresel teknolojiler alanında geliştirebileceği çalışmalar ele alındı.

IFLA ile 18 Kasım’da düzenlenen “Bir İklim Altyapısı Olarak Peyzaj – Küresel Taahhütlerden Yerel Eyleme” başlıklı oturumda, uluslararası iklim taahhütlerinin yerel yönetimlerin planlama ve uygulamalarına nasıl aktarılabileceği tartışıldı. Aynı gün iklim risklerine yönelik yapay zekâ destekli bir öğrenme laboratuvarı gerçekleştirildi. Bir başka oturumda ise değişen iklim koşullarının Antalya’nın peyzajı üzerindeki etkileri değerlendirildi.

Yerel yönetimlerin iklim yatırımlarını planlarken öncelikle kentlerin risk haritasını dikkate alması gerektiğini belirten Yerlikaya, projelerin yalnızca hayata geçirilmesinin değil, uzun vadeli etkilerinin de izlenmesinin önemini vurguladı.

Yerlikaya, “Bir belediye iklim uyumu için yatırım yaparken öncelikle hangi mahallenin hangi riskle karşı karşıya olduğunu belirlemeli. Projenin uygulama ve bakım bütçesiyle birlikte başarısının nasıl ölçüleceği de baştan planlanmalı. Yerel yönetimler, akademi ve meslek odaları birlikte çalıştığında, kentlerin ihtiyacına karşılık veren ve etkisi izlenebilen projeler geliştirmek mümkün” diye konuştu.

IFLA’dan COP31’de 6 maddelik eylem çağrısı

IFLA, COP31 pozisyon belgesinde yer alan “Antalya için Eylem Çağrımız” başlığı altında taraf ülkelere altı temel öneri sundu. Çağrının odağında, peyzajın yalnızca kentsel estetiğin bir unsuru değil, iklim değişikliğine uyum için gerekli bir altyapı olarak kabul edilmesi bulunuyor.

IFLA’nın önerileri şöyle sıralandı:

-Peyzajın iklim uyum altyapısı olarak tanınması: Peyzaj planlama, tasarım ve yönetiminin ulusal iklim taahhütlerine, uyum planlarına ve kentlerin iklim eylem planlarına dâhil edilmesi.
-Mahallelerin doğayla bütünleşerek dönüştürülmesi: İklim risklerine en fazla maruz kalan bölgelerin önceliklendirilmesi, dönüşüm projelerinin mahalle sakinleriyle birlikte hazırlanması ve yerinden edilmenin önlenmesi.
-Uyum finansmanının peyzaj projelerine yönlendirilmesi: Yerel yönetimlerin finansman kaynaklarına erişiminin kolaylaştırılması ve proje hazırlık süreçlerine kaynak ayrılması.
-İş birliğinin güçlendirilmesi: Peyzaj mimarlarının planlama süreçlerine katılması, yerli halkların ve yerel toplulukların geleneksel ekolojik bilgilerinin karar mekanizmalarına yansıtılması.
-Projelerin etkisinin ölçülmesi: Yüzey sıcaklığı, ağaç örtüsü, yönetilen yağmur suyu miktarı ve biyolojik çeşitlilik gibi göstergeler üzerinden uygulamaların izlenmesi.
-İklim, biyolojik çeşitlilik ve arazi politikalarının bütünleştirilmesi: Rio Sözleşmeleri’ni tamamlayacak bir Uluslararası Peyzaj Sözleşmesi için taraf ülkeler arasında görüşmelerin başlatılması.

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu