Şehirler neden ısınıyor?

Avrupa’nın birçok ülkesinde etkili olan aşırı sıcak hava dalgaları, iklim değişikliğinin etkilerini bir kez daha gündeme taşıdı. Almanya, Fransa ve İngiltere başta olmak üzere birçok ülkede sıcaklık rekorları kırılırken, uzmanlar şehirlerde hissedilen aşırı sıcakların yalnızca küresel ısınmadan kaynaklanmadığına dikkat çekiyor.

Bilim insanlarına göre “kentsel ısı adası” olarak adlandırılan olgu, şehir merkezlerinin çevresindeki kırsal alanlara göre daha sıcak olmasına neden oluyor. Özellikle beton ve asfalt gibi yüzeyler gün boyunca güneşten aldığı ısıyı depolayarak gece saatlerinde de çevreye yaymaya devam ediyor. Bu durum, şehirlerin gece saatlerinde dahi serinleyememesine yol açıyor.

Araştırmalar, hava sıcaklığının 38 derece olduğu bir günde asfalt yüzeylerin 65 dereceye kadar çıkabildiğini ortaya koyuyor. Yeşil alanlar ise bu sıcaklığı önemli ölçüde düşürerek doğal bir serinletici görev üstleniyor. Uzmanlar, ağaçların gölge sağlamasının yanı sıra buharlaşma yoluyla çevre sıcaklığını azalttığını belirtiyor.

Türkiye de sıcaklık artışlarından etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre 2025 yılı, son 55 yılın en sıcak beşinci yılı olarak kayıtlara geçti. Aynı yıl Şırnak’ın Silopi ilçesinde ölçülen 50,5 derece, Türkiye tarihinin en yüksek sıcaklığı oldu.

Uzmanlar, önümüzdeki yıllarda hız kazanması beklenen kentsel dönüşüm projelerinin bu noktada kritik önem taşıdığına vurgu yapıyor. Yeni yapılaşma süreçlerinde yeşil alanların artırılması, geçirgen zeminlerin kullanılması ve ısıyı yansıtan yapı malzemelerinin tercih edilmesi halinde şehirlerin sıcak hava dalgalarına karşı daha dirençli hale gelebileceği belirtiliyor.

Bilimsel çalışmalara göre ağaç örtüsünün artırılması, şehirlerde yüzey sıcaklıklarını ortalama 1,5 derece düşürebiliyor. Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek arttığı günümüzde şehir planlamasında yeşil alanların, gölgelendirme sistemlerinin ve iklim dostu uygulamaların öncelik haline getirilmesi gerektiğini ifade ediyor.

Yetkililer, aşırı sıcakların gelecekte daha sık görüleceğine dikkat çekerek, şehirlerin bugünden iklim değişikliğine uyum sağlayacak şekilde planlanmasının önem taşıdığını vurguluyor. Bu kapsamda alınacak kararların hem yaşam kalitesini hem de halk sağlığını doğrudan etkileyeceği belirtiliyor.